Türk – Meksika Dostluğunun 100. Yılı ve Önemli Osmanlı Meksikan Figürler

Pazartesi, 07 Haziran 2010 12:42 Facebook'ta Paylaş
İstanbul'dan binlerce kilometre uzaktaki Aztekler'in yurdu 1910’da, çalkantılı bir devrime sahne olmuş ve ülke dökülen onca kanın ardından kısmen de olsa istikrarlı bir siyasal düzene geçmişti. Bu istikrarlı siyasî düzen için; şehirde bulunan Osmanlı tebaasına mensup kişiler  “Meksika halkı ile Osmanlı halkının dostluğunu simgeleyecek kalıcı bir anıt” yaptırma kararı alırlar.

Mühendisler, birkaç aylık bir çalışmanın ardından, çağdaş Osmanlı mimarisinin esintilerini taşıyan, eski Türkçe kadranlı ve dış yüzeyi İznik çinileriyle kaplı bir kent saati imal ederler. Kule, Meksika'nın bağımsızlığının 100'üncü yıldönümünü kutlamak üzere, Meksika'da  yaşayan çoğu Lübnan ve Arap kökenli Osmanlı vatandaşları tarafından hediye edilir.

Mexico'nun tarihi merkezinde, Venustiano Carranza ve Bolivar sokaklarının kesiştiği köşede "Osmanlı Saati" olarak bilinen saat kulesi 100 yıldır Türk-Meksikan dostluğunun simgesi olarak çalışıyor. Çinilerle bezenmiş saat kulesinin üzerinde "La Colonia Otomana a Mexico - Septiembre de 1910" (Osmanlı Cemaatinden Meksika'ya - Eylül 1910) ibaresi yazılı levha bulunuyor. Çinilerin büyük ihtimalle zamanında Türkiye'den getirildiği düşünülüyor. Saat kulesinin mühendiliğini ise G. M. Oropeza yapmış.

Saat kulesinin açılışı 22 Eylül 1910 tarihinde, Meksika hükümeti Başkanı Guillermo de Landa ile Osmanlı 100'üncü Yıl Komitesi Başkanı, Osmanlı vatandaşı Antonio Letayf tarafından yapılmış.
O dönemde Meksika’da Osmanlı vatandaşları ne amaçla bulunuyordu? Osmanlı İmparatorluğu dağılma sürecinde sadece Amerika ve Kanada gibi ülkelere değil Brezilya, Venezüella, Küba, Arjantin, Meksika, Kolombiya gibi ülkelere de göç verdi. Osmanlı topraklarından Antonio Jose Budib isimli Lübnanlı Hristiyan ilk göçmen 1878 yılında Meksika’ya ayak bastı. 

İKİ ÖNEMLİ FİGÜR: ANTONIA LETAFY VE DOMINGO KURI  Meksika’da artan Osmanlı nüfusuna bir de fahri konsolos ataması yapıldı. Osmanlı’nın ilk fahri konsolosu Domingo Kuri (1885-1971) oldu. Asıl adı Cordobalı Abd el Ajd olan Kuri, 1903 yılında Meksika’ya göç etti. Fransızca ve Latincesi vardı. Yeni gelen göçmenlere yardımcı olmak için Veracruz’da 28 odalı bir ev aldı. Meksika’ya özellikle orta doğudan göç eden Osmanlı vatandaşları için büyük kolaylık sağladı.

Meksika’ya 1878 ile 1910 yılları arasında göç eden Osmanlı vatandaşı sayısı 2277-5756 arasında olduğu tahmin ediliyor. Osmanlı topraklarından Meksika’ya göçü inceleyen araştırmacı Theresa Alfaro-Velcamp, “So far from Allah, so close to Mexico: Middle Eastern immigrants in modern Mexico” adlı kitabında, göç edenlerin yüzde 86’sının Katolik Hristiyan olduğunu söylüyor.  Velcamp, Meksika’ya gelen müslüman Osmanlı vatandaşları ise Lübnan’ın Nabatiyeh, Braachit ve Sidon, Libya’nın Trablus Suriye’nin Şam ve Sudan’ın Aramta gibi şehirlerinden göç ettiklerini söylüyor.

Antonio Letayf, Meksika’da o dönemin diğer önemli Osmanlı figürlerinden biriydi. 1899 yılında Meksika vatandaşlığına geçen ve 1876-1911 yılları arasında Meksika’ya hükmeden José de la Cruz Porfirio Díaz Mori (Porfirian) ailesinden zengin bir elitle evlenen Letafy, yeni gelen göçmenlerin haklarının korunması konusunda çaba harcadı. Zengin ve güçlü bir kimliğe sahip olması ile tanınan Letafy, 1909 yılında  “Ottoman Committee for the Hundredth Anniversary of Mexican Independence” başkanlığına getirildi. Letafy, resmi bir festivalin gerçekleşmesine de ön ayak oldu. Ayrıca 1912-1913 yıllarında çıkarılan Al-Etedal isimli yayının da başında bulundu.
1970'li yılların sonunda ise Lübnan asıllı Meksika vatandaşları, saat kulesinin atalarının parasıyla yapıldığını ileri sürerek, levhadaki "Osmanlı" kelimesini "Lübnan" olarak değiştirtmiş, ancak Türk Büyükelçiliğinin çabaları sonucu 1986 yılında "Osmanlı" kelimesi levhaya yeniden yazdırılmış. Levha bugün de Osmanlı'ya atıfta bulunan ibareyi koruyor. Marmara Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Görevlisi Neval Konuk, saat kulesinin zarar gören çinilerin restorasyonunun Türkiye-Meksika dostluğunun 100. yıl simgesi  ve Meksika’nın bağımsızlığının 200. yılı nedeniyle büyük önem taşıdığını söyledi. Kulenin restorasyonu için Dışişleri Bakanlığı nezdinde girişimlerde de bulunuldu. Daha önce Avrupa'nın değişik ülkelerindeki eski Osmanlı eserlerinin restorasyonu projelerinde çalışan Konuk, Meksika'daki saat kulesinin simgesel olarak iki ülke arasında önemli bir bağ oluşturduğuna dikkat çekti. Saat kulesi Meksika’nın bağımsızlığının 200. yılına denk gelen 2010 yılı içinde restore edilerek, jest yapılması planlanıyor. (Fotograflar: Yunus Üstünol)
 

Profile Information

Application afterLoad: 0.001 seconds, 0.41 MB
Application afterInitialise: 0.039 seconds, 3.04 MB
Application afterRoute: 0.064 seconds, 4.96 MB
Application afterDispatch: 0.098 seconds, 7.36 MB
Application afterRender: 0.185 seconds, 8.65 MB

Memory Usage

9135648

Queries logged

  1. DELETE
      FROM jos_session
      WHERE ( time < '1579333530' )
  2. SELECT *
      FROM jos_session
      WHERE session_id = 'rda5dg877flbkqgeq1go02ev34'
  3. INSERT INTO `jos_session` ( `session_id`,`time`,`username`,`gid`,`guest`,`client_id` )
      VALUES ( 'rda5dg877flbkqgeq1go02ev34','1579393530','','0','1','0' )
  4. SELECT *
      FROM jos_components
      WHERE parent = 0
  5. SELECT folder AS type, element AS name, params
      FROM jos_plugins
      WHERE published >= 1
      AND access <= 0
      ORDER BY ordering
  6. SELECT count(*)
      FROM jos_menu_types
      WHERE `menutype`='magazine'
  7. SELECT `id`,`title`,`published`
      FROM  jos_sections
      WHERE `published`<>-2
  8. SELECT name,id,published,parent,link,home
      FROM `jos_menu`
      WHERE `menutype`='magazine'
      AND `published`<>-2
  9. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='17'
      AND `published`<>-2
  10. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='18'
      AND `published`<>-2
  11. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='19'
      AND `published`<>-2
  12. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='20'
      AND `published`<>-2
  13. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='21'
      AND `published`<>-2
  14. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='22'
      AND `published`<>-2
  15. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='15'
      AND `published`<>-2
  16. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='16'
      AND `published`<>-2
  17. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='30'
      AND `published`<>-2
  18. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='24'
      AND `published`<>-2
  19. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='25'
      AND `published`<>-2
  20. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='26'
      AND `published`<>-2
  21. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='27'
      AND `published`<>-2
  22. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='28'
      AND `published`<>-2
  23. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='29'
      AND `published`<>-2
  24. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='32'
      AND `published`<>-2
  25. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='35'
      AND `published`<>-2
  26. SELECT id,title,section
      FROM `jos_categories`
      WHERE `section`='34'
      AND `published`<>-2
  27. SELECT m.*, c.`option` AS component
      FROM jos_menu AS m
      LEFT JOIN jos_components AS c
      ON m.componentid = c.id
      WHERE m.published = 1
      ORDER BY m.sublevel, m.parent, m.ordering
  28. SELECT template
      FROM jos_templates_menu
      WHERE client_id = 0
      AND (menuid = 0 OR menuid = 665)
      ORDER BY menuid DESC
      LIMIT 0, 1
  29. SELECT a.*, u.name AS author, u.usertype, cc.title AS category, s.title AS section, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug, g.name AS groups, s.published AS sec_pub, cc.published AS cat_pub, s.access AS sec_access, cc.access AS cat_access 
      FROM jos_content AS a
      LEFT JOIN jos_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      LEFT JOIN jos_sections AS s
      ON s.id = cc.section
      AND s.scope = "content"
      LEFT JOIN jos_users AS u
      ON u.id = a.created_by
      LEFT JOIN jos_groups AS g
      ON a.access = g.id
      WHERE a.id = 916
      AND (  ( a.created_by = 0 )    OR  ( a.state = 1
      AND ( a.publish_up = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_up <= '2020-01-19 00:25:30' )
      AND ( a.publish_down = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_down >= '2020-01-19 00:25:30' )   )    OR  ( a.state = -1 )  )
  30. UPDATE jos_content
      SET hits = ( hits + 1 )
      WHERE id='916'
  31. SELECT id, title, module, position, content, showtitle, control, params
      FROM jos_modules AS m
      LEFT JOIN jos_modules_menu AS mm
      ON mm.moduleid = m.id
      WHERE m.published = 1
      AND m.access <= 0
      AND m.client_id = 0
      AND ( mm.menuid = 665 OR mm.menuid = 0 )
      ORDER BY position, ordering
  32. SELECT parent, menutype, ordering
      FROM jos_menu
      WHERE id = 665
      LIMIT 1
  33. SELECT parent, menutype, ordering
      FROM jos_menu
      WHERE id = 663
      LIMIT 1
  34. SELECT count(*)
      FROM jos_menu AS m

      WHERE menutype='magazine'
      AND published='1'
      AND access <= '0'
      AND parent=0
      AND ordering < 10
  35. SELECT params
      FROM jos_modules
      WHERE `module`='mod_janews2'
  36. SELECT *
      FROM jos_banner
      WHERE showBanner = 1
      AND (imptotal = 0 OR impmade < imptotal)
      AND cid = 3
      AND catid = 230
      ORDER BY sticky DESC, ordering
      LIMIT 0, 1
  37. UPDATE jos_banner
      SET impmade = impmade + 1
      WHERE bid = 13
  38. SELECT *
      FROM jos_banner
      WHERE showBanner = 1
      AND (imptotal = 0 OR impmade < imptotal)
      AND cid = 3
      AND catid = 230
      ORDER BY sticky DESC, ordering
      LIMIT 0, 1
  39. UPDATE jos_banner
      SET impmade = impmade + 1
      WHERE bid = 13
  40. SELECT *
      FROM jos_banner
      WHERE showBanner = 1
      AND (imptotal = 0 OR impmade < imptotal)
      AND cid = 3
      AND catid = 230
      ORDER BY sticky DESC, ordering
      LIMIT 0, 1
  41. UPDATE jos_banner
      SET impmade = impmade + 1
      WHERE bid = 13
  42. SELECT a.*,  CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM jos_content AS a
      INNER JOIN jos_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      INNER JOIN jos_sections AS s
      ON s.id = a.sectionid
      WHERE a.state = 1
      AND ( a.publish_up = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_up <= '2020-01-19 00:25:30' )
      AND ( a.publish_down = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_down >= '2020-01-19 00:25:30' )
      AND s.id > 0
      AND a.access <= 0
      AND cc.access <= 0
      AND s.access <= 0
      AND cc.id IN ("100")
      AND s.published = 1
      AND cc.published = 1
      ORDER BY a.created DESC
      LIMIT 0, 5
  43. SELECT a.*, CASE WHEN CHAR_LENGTH(a.alias) THEN CONCAT_WS(":", a.id, a.alias) ELSE a.id END AS slug, CASE WHEN CHAR_LENGTH(cc.alias) THEN CONCAT_WS(":", cc.id, cc.alias) ELSE cc.id END AS catslug
      FROM jos_content AS a
      LEFT JOIN jos_content_frontpage AS f
      ON f.content_id = a.id
      INNER JOIN jos_categories AS cc
      ON cc.id = a.catid
      INNER JOIN jos_sections AS s
      ON s.id = a.sectionid
      WHERE ( a.state = 1
      AND s.id > 0 )
      AND ( a.publish_up = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_up <= '2020-01-19 00:25:30' )
      AND ( a.publish_down = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_down >= '2020-01-19 00:25:30' )
      AND a.access <= 0
      AND cc.access <= 0
      AND s.access <= 0
      AND cc.id IN ("100")
      AND s.published = 1
      AND cc.published = 1
      ORDER BY a.hits DESC
      LIMIT 0, 5

Language Files Loaded

Untranslated Strings Diagnostic

Hiç

Untranslated Strings Designer

Hiç